पैह्ली अपील दी प्रक्रिया पैह्ली अपील अदूं करो, जेकर लोक सूचना अधिकारी ने सूचना उपलब्ध करोआने आह्ले थुआढ़े आवेदन गी नां-मंजूर करी दित्ता होए लोक प्राधिकरण ने 30 दिन जां 48 घैंटे, जनेही बी स्थिति होए, दी समें-सीमा अंदर सूचना उपलब्ध करोआने च असफल रेहा होए लोक प्राधिकरण ने आवेदन हासली लेई ते लोड़चदी सूचना उपलब्ध करओने लेई स्हायक लोक सूचना अधिकारी/लोक सूचना अधिकारी नियुक्त नेईं कीता होए स्हायक लोक सूचना अधिकारी ने थुआढ़ा आवेदन मंजूर करने जां उसी लोक सूचना अधिकारी गी फारवर्ड करने थमां इंकार करी दित्ता होए तुसेंगी लोक सूचना अधिकारी दे फैसले कन्नै तसल्ली नेईं होए तुसेंगी लगदा ऐ जे दित्ती गेई सूचना अधूरी, भलभेरमीं जां गलत ऐ तुसेंगी लगदा ऐ जे सूचना दे अधिकार अधिनियम 2005 दे अंतर्गत सूचना हासल करने लेई मंगी जा करदी फीस अनुचित जां मती ऐ। पैह्ली अपील करने दी समें-सीमा सूचना आपूर्त्ति दी समें-सीमा (30 दिन जां 48 घैंटे दे बाद, जनेही बी स्थिति होए) खत्म होने जां लोक सूचना अधिकारी थमां हासल निरणा जां आवेदन नां-मंजूरी दी सूचना दे 30 दिनें अंदर जेकर पैह्ली अपीली प्राधिकरण गी इस गल्लै कन्नै तसल्ली होई जंदी ऐ जे अपीलकर्त्ता गी मनासब कारणें करियै अपील याचिका दायर करने थमां रोकेआ गेआ ऐ, तां ओह् 30 दिनें दे बाद बी अपील आवेदन मंजूर करी सकदा ऐ। पैह्ली अपील आवेदन दा प्रारूप आवेदन सादे कागज पर त्यार करो, जेह्ड़ा हत्थें लिखेआ जां टाइप कीता होई सकदा ऐ। आवेदन केंदरी सूचना आयोग जां सरबंधत राज्य दी वेबसाईट थमां डाउनलोड कीता जाई सकदा ऐ। डाउनलोड कीते गेदे फार्मेट च सब्भै सूचनां साफ-साफ भरो। आवेदन अंगरेजी, हिन्दी जां खेत्तर दी राजकी भाशा च त्यार होना चाहिदा। पैह्ला अपील आवेदन दी मूल प्रति। जेकर आवेदन फीस जमा करै करदे ओ तां उसदा प्रमाण ते जेकर नेईं करै करदे ओ तां छूट हासल करने लेई सार्टिफिकेट। लोक सूचना अधिकारी थमां हासल फैसले दी प्रति जां नां-मंजूरी पत्तर। जेकर फैसला हासल नेईं होआ होए, तां सूचना लेई कीती गेदी अनुरोध दी आप-दस्तखत फोटो कापी, लोक सूचना अधिकारी आसेआ आवेदन हासल करने दा सबूत (पावती पत्तर) जां डाक राहें आवेदन भेजने दी रसीद। पैह्ली अपील आवेदन कु’त्थै कीती जा पैह्ला अपील आवेदन, उस्सै लोक प्राधिकरण च पैह्ले अपीली प्राधिकरण दे दफ्तर च करो, क्रम अनुसार पैह्ला अपीली प्राधिकरण, लोक सूचना अधिकारी थमां बड्डा अधिकारी होंदा ऐ। ओह् आवेदन मंजूर करने, आवेदक आसेआ मंगी गेई सूचना दे अनुसार लोक सूचना अधिकारी गी सूचना आपूर्त्ति दा आदेश देने जां सूचना दे अधिकार अधिनियम- 2005 दे कुसै हिस्से दे अंतर्गत आवेदन गी नां-मंजूर करने लेई जबावदेह् होंदा ऐ। पैह्ला अपील आवेदन सपुर्द करने थमां पैह्ले, पैह्ले अपीली प्राधिकरण दे नांऽ, फीस (किश राज्यें च पैह्ली अपील लेई कोई फीस नेईं लैती जंदी ऐ ते किश राज्यें च फीस लैती जंदी ऐ) ते फीस भुगतान दी प्रक्रिया दी जानकारी हासल करी लैओ। आवेदन जमा करने दा तरीका: आवेदन हत्थो-हत्थ जां डाक राहें भेजेआ जाई सकदा ऐ। आवेदन, डाक राहें भेजने दी स्थिति च सिर्फ रजिस्टर्ड पोस्ट सेवा दी गै बरतून करो। कूरियर सेवा दी बरतून कदें बी नेईं करो। दोनें गै परिस्थितियें च आवेदन भेजने जां जमा करने दी पावती रसीद हासल करो। सूचना उपलब्ध करोआने दी समें-सीमा: सामान्य स्थिति च फैसला 30 दिनें च दित्ता जाना चाहिदा, पर अपवाद होने करियै उस च 45 दिनें दा बी समां लग्गी सकदा ऐ। फैसला देने दी समें-सीमा दी गिनती पैह्ले अपीली प्राधिकरण आसेआ आवेदन पत्तर हासल करने दी तरीक थमां शुरू होंदा ऐ। नोटः पैह्ले अपील आवेदन कन्नै भेजे जाने आह्ले मूल आवेदन ते सब्भै नत्थी कागजें दी नकल दी दो कापी बनाइयै अपने कोल सुरक्षत रक्खी लैओ। दुई अपील दी प्रक्रिया दुई अपील दा आवेदन करो, जेकर तुसेंगी पैह्ले अपीली अधिकारी दे फैसले कन्नै संदोख नेई होए, तुसेंगी लगदा ऐ जे लोक प्राधिकरण आसेआ उपलब्ध करोआई गेदी सूचना अधूरी, भलभेरमें जां गलत ऐ लोक सूचना अधिकारी जां पैह्ले अपीली प्राधिकरण ने सूचना उपलब्ध करोआने दी थुआढ़ी याचिका नां-मंजूर करी दित्ती होए अपीली प्राधिकरण निर्धारत समें-सीमा अंदर सूचना उपलब्ध करओने च असफल रेहा होए स्हायक लोक सूचना अधिकारी ने आवेदन, राज्य/केंदरी लोक सूचना अधिकारी जां पैह्ले अपीली प्राधिकारी गी फारवर्ड करने थमां इंकार करी दित्ता होए तुसेंगी लगदा ऐ जे सूचना दे अधिकार अधिनियम 2005 दे अंतर्गत सूचना हासल करने लेई मंगी जा करदी फीस अनुचित जां मती ऐ। दुआ अपील दा आवेदन कु’त्थै सपुर्द कीता जा: राज्य सूचना आयोग दे दफ्तर च (जेकर मामला राज्य लोक प्राधिकरण कन्नै सरबंधत होए)। केंदरी सूचना अयोग दे दफ्तर च (जेकर मामला केंदरी लोक प्राधिकरण कन्नै सरबंधत होए)। दुई अपील आवेदन करने दी समें-सीमा आवेदन पर फैसला देने दी समें-सीमा (30 दिन जां खास स्थिति च 45 दिन) खत्म होने जां लोक सूचना अधिकारी थमां फैसला हासल होने जां आवेदन नां-मंजूरी दी सूचना मिलने दे 90 दिनें (3 म्हीने) दे अंदर। जेकर राज्य/केंदरी सूचना आयोग गी इस गल्लै कन्नै तसल्ली होई जंदी ऐ जे अपीलकर्त्ता गी मनासब कारणें करियै अपील याचिका दायर करने थमां रोकेआ गेआ ऐ, तां ओह् 90 दिनें दे बाद बी अपील आवेदन मंजूर करी सकदा ऐ। दुई अपील दी आवेदन दा प्रारूप आवेदन सादे कागज पर त्यार कीता जाई सकदा ऐ। आवेदन डाउनलोड करने लेई किरपा करियै सभनें थमां हेठ जाओ। आवेदन हत्थें लिखेआ जां टाइप कीता होई सकदा ऐ। केंदरी सूचना आयोग दी स्थिति च आवेदन अंगरेजी जां हिन्दी च ते राज्य सूचना आयोग दी स्थिति च खेत्तर दी राजकी भाशा जां अंगरेजी च त्यार कीता जाई सकदा ऐ। आवेदन पत्तर दी त्यारी निर्धारत फार्मेट च जरूरी सूचनां साफ-साफ भरो। नत्थी कागजें दी सूची दर्शाने लेई सफा नंबर कन्नै नत्थी कागजें दी सूची बनाओ। दुआ अपील आवेदन कन्नै भेजे जाने आह्ले सभनें दस्तावेजें गी हेठले क्रम च नत्थी करो- दुई अपील लेई मूल आवेदन पत्तर, लोक सूचना अधिकारी जां पैह्ले अपीली अधिकारी थमां हासल फैसले जां नां-मंजूरी पत्तर दी आप-दस्तखत नकल दी कापी (जेकर होए तां), सूचना लेई दित्ते गेदे अनुरोध पत्तर दी आप-दस्तखत नकल दी कापी पैह्ले अपील आवेदन दी आप-दस्तखत नकल दी कापी लोक सूचना अधिकारी ते/जां पैह्ले अपीली अधिकारी गी कीती गेदी फीस भुगतान दे सबूत दी आप-दस्तखत नकल दी कापी आवेदन जमा करने दा सबूत (पावती पत्तर जां होर रूप च) दी आप-दस्तखत नकल दी कापी बगैरा। उप्पर दित्ते गेदे सभनें दस्वावेजें दी इक सेट दी फोटो कापी करोआइयै अपने कोल सुरक्षत रक्खी लैओ, जद कि मूल कापी आयोग गी भेजी ओड़ो। आवेदन भेजने दी प्रक्रिया: आवेदन रजिस्टर्ड डाक राहें भेजो। इसलेई कदें बी कूरियर सेवा दी बरतून नेईं करो। आवेदन कन्नै पावती पत्तर बी जोड़ो। केंदरी सूचना आयोग गी आवेदन आनलाइन बी भेजेआ जाई सकदा ऐ। आवेदन, आनलाइन रूप ढंगै कन्नै जमा करओने लेई इत्थै क्लिक करो। सूचना उपलब्ध होने दी समें-सीमा सामान्य स्थिति च फैसला 30 दिनें दे अंदर दित्ता जाना चाहिदा पर अपवाद करियै ओह् 45 दिनें च बी हासल होई सकदा ऐ। फैसला देने दे समें दी गिनती केंदरी/राज्य सूचना आयोग आसेआ आवेदन हासल होने दी तरीक थमां शुरू होंदा ऐ। राज्य/केंदरी सूचना आयोग दा फैसला दोनें धड़ें लेई मान्य होग। पर राज्य/केंदरी सूचना आयोग दे फैसले कन्नै पीड़ित लोक प्राधिकरण दे खलाफ उच्च अदालत च अपील दायर करी सकदा ऐ। केंदरी सूचना आयोग ते आनलाइन शकैत जदूं तुस केंदरी लोक सूचना अधिकारी गी अपना आवेदन जमा नेईं करोआई पाए होवो, भाएं इसलेई जे इस कनून दे तहत ऐसा कोई अधिकारी नियुक्ता गै नेईं कीता गेआ होए ते इसलेई जे केंदरी स्हायक लोक सूचना अधिकारी ने इस कनून तहत सूचना जां अपील लेई थुआढ़ा आवेदन केंदरी लोक सूचना अधिकारी जां बड्डे अधिकरी गी फारवर्ड करने थमां इंकार करी दित्ता होए, जि’यां कि धारा 19 दी उपधारा (1) जां केंदरी सूचना आयोग च निर्दिश्ट ऐ जेकर केंदरी लोक सूचना अधिकारी ने इस कनून दे तहत कुसै बी सूचना गी हासल करने दे थुआढ़े अनुराध गी ठुकराई दित्ता होए जेकर केंदरी लोक सूचना अधिकारी ने थुआढ़े सूचना हासल करने सरबंधी आवेदन दा कोई परता इस कनून दे तहत निर्धारत समें-सीमा दे अंदर नेईं दित्ता होए जेकर केंदरी लोक सूचना अधिकारी थुआढ़े कोलां कोई ऐसी फीस लैने दी गल्ल करै करदा होए जिसी तुस मनासब नेईं मनदे होवो जेकर तुसेंगी जकीन होए जे केंदर लोक सूचना अधिकारी ने तुसेंगी जो सूचना दित्ती ऐ, ओह् अधूरी, भलभेरमीं जां गलत ऐ जेकर तुस केंदरी लोक सूचना अधिकारी आसेआ दित्ती गेई सूचना थमां सैह्मत नेईं होवो। लोड़चदे कागजात (पीडीएफ/जेपीजी/जीआईएफ फार्मेट च) बीपीएल सार्टिफिकेट (जेकर तुस फीस च छूट चांह्दे ओ) बरेस सार्टिफिकेट (जेकर तुस वरिश्ठ नागरक ओ) विकलांगता सार्टिफिकेट (जेकर तुस शारीरिक रूप कन्नै विकलांग ओ) ते होर कोई कागजात जेह्ड़े तुस अपने मामले दी पुश्टि करने लेई देना चांह्दे ओ सब्भै दस्तावेज़ पीडीएफ/जेपीजी/जीआईएफ फार्मेट च होन नत्थी कागजात दी फाइल दा साइज 2 एमबी थमां मता नेईं होना चाहिदा। आनलाइन आवेदन दी प्रक्रिया आनलाइन आवेदन लेई इत्थै क्लिक करो। फार्म भरो ते जरूरी कागजात अपलोड करो। फार्म भरने दे बाद “Save as Draft/ Submit” बटन पर क्लिक करो। इक बार फार्म सहेजे जाने दे बाद तुसेंगी इक शकैत नंबर दित्ता जाह्ग। जेकर तुस “Save as Draft” दे रूप च अपना फार्म जमा करोआ करदे ओ, तां अंतिम ढंगै कन्नै जमा करोआने थमां पैह्ले तुस इस च फेरबदल करी सकगेओ। अपनी शकैत दी स्टेटस जांचो आवेदन जमा करोआने दे बाद अपने आवेदन दा स्टेटस आनलाइन ढंगै कन्नै पता करी सकदे ओ। केंदरी सूचना आयोग कोल आवेदन दा स्टेटस पता करने लेई इत्थै क्लिक करो। सूचना हासली लिए आवदेन प्रारुप सूचना हासल करने लेई निर्धारत विभाग, दफ्तर ते होर थाह्र पर इक प्रारुप कन्नै आवेदन जमा करना होंदा ऐ। इत्थै अस लोकें दी मदाद लेई सधारण प्रारुप, पैह्ला अपील प्रारुप ते दुई अपील प्रारुप राज्य सरकार ते केंदरी सूचना आयोग दी वेबसाइट थमां डाउनलोड कीते जाई सकदे न। एह् प्रारुप उ’यां गै जां थोह्ड़े बदलाव करने दे बाद जां निर्धारत दफ्तर दे अनुसार सोआलें दा समावेश करने दे बाद जमा कीते जाई सकदे न। किश राज्यें आनलाईन स्हूलतां बी उपलब्ध करोआई दियां न। स्रोत:rti.gov.in सरबंधत स्रोत lawmin.nic.in