पछौकड़ आवास ते शैह्री गरीबी उन्मूलन मंत्रालय भारत सरकार आसेआ तरीक 23 सितंबर, 2013 गी मौजूदा स्वर्ण जयंती शैह्री रोजगार योजना (एसजेएसआरवाई) दे थाह्र पर राश्ट्री शैह्री आजीविका मिशन (एनयूएलएम) शुरू कीता हा। एनयूएलएम च शैह्री गरीबें गी मजबूत अधारभूत स्तर दे संस्थानें च संगठत करने, हुनर विकास लेई मौके पैदा करने पर जोर दित्ता जाह्ग जिस कन्नै बजार अधारत रुजगार हासल होग ते असानी कन्नै कर्ज जकीनी करियै स्व-रुजगार उद्यम स्थापत करने च मदाद दित्ती जाह्ग। मिशन दा लक्ष्य शैह्री बेघरें गी चरणबद्ध तरीके कन्नै जरूरी सेवाएं कन्नै युक्त बसेरा उपलब्ध करोआना ऐ। इसदे अलावा, मिशन च शैह्री पथ विक्रेताएं दे रूजगार सरबंधी मामलें पर बी ध्यान दित्ता जाह्ग। दीनदयाल अंत्योदय योजना दा उद्देश मनुक्खी विकास ते होर उपाएं राहें रूजगार दे मौकें च बढ़ौतरी करियै शैह्री ते ग्रांई गरीबी गी घट्ट करना ऐ। मेक इन इंडिया, कार्यक्रम दे उद्देश गी ध्यान च रखदे होई समाजक ते माली बेहतरी लेई हुनर विकास जरूरी ऐ। दीनदयाल अंत्योदय योजना गी आवास ते शैह्री गरीबी उन्मूलन मंत्रालय (एच.यू.पी.ए.) दे तैहत शुरू कीता गेआ हा। भारत सरकार ने इस योजना लेई 500 करोड़ रपेंऽ दा प्रावधान कीता हा। एह् योजना राश्ट्री शैह्री आजीविका मिशन (एन.यू.एल.एम.) ते राश्ट्री ग्रांई आजीविका मिशन (एन.आर.एल.एम.) दी एकीकरण ऐ। राश्ट्री शैह्री आजीविका मिशन (एन.यू.एल.एम.) गी दीन दयाल अंत्योदय योजना-(डी.ए.वाई.-एन.यू.एल.एम.) ते हिन्दी च राश्ट्री शैह्री आजीविका मिशन नांऽ दित्ता गेआ ऐ। इस योजना तैहत शैह्री खेत्तरें लेई दीनदयाल उपाध्याय अंत्योदय योजना दे अंतर्गत सभनें 4041 शैह्रें ते कस्बें गी कवर करियै पूरी शैह्री अबादी गी लगभग कवर कीता जाह्ग। इसलै, सभनें शैह्री गरीबी उन्मूलन कार्यक्रमें च सिर्फ 790 कस्बें ते शैह्रें गी कवर कीता गेआ ऐ। मिशन दा लक्ष्य इस योजना दा लक्ष्य शैह्री गरीब परिवारें दी गरीबी ते जोखिम गी घट्ट करने लेई उनेंगी लाभकारी स्वरोजगार ते कुशल मजदूरी रूजगार दे मौके दे बरतून करने च समर्थ करना, जिसदे परिणामस्वरूप मजबूत जमीनी स्तर दे निर्माण कन्नै उंदी रोजी-रूट्टी च स्थाई अधार पर खासा सुधार होई सकै। इस योजना दा लक्ष्य चरणबद्ध तरीके कन्नै शैह्री बेघरें लेई लोड़चदी सेवाएं कन्नै लैस बसेरा देना बी होग। योजना शैह्री सड़क विक्रेताओं दी रोजी-रूट्टी सरबंधी समस्याएं गी दिखदे होई उंदी उब्भरदे बजार दे मौकें तगर पौंह्च गी जकीनी करने लेई मनासब थाह्र, संस्थागत कर्ज, ते समाजक सुरक्षा ते म्हारत कन्नै इसी सैह्ल बनाने कन्नै बी सरबंधत ऐ। योजना दी कवरेज 12मीं पंज-साला योजना च एनयूएलएम दी अमलावारी सभनें जिला मुख्यालय कस्बें (अबादी पर ध्यान दित्ते बिना) ते ब’रे 2011 दी जनगणना दे अनुसार इक लक्ख ते इस थमां मती अबादी आह्ले होर कस्बें च कीता जाह्ग। इसलै एनयूएलएम दे मामलें दे अंतर्गत 790 शैह्र शामल न। पर, अपवादक मामलें च होर कस्बें गी राज्यें दे अनुरोध पर मंजूरी दित्ती जाह्ग। लक्षित आबादी एनयूलएम दा पैह्ला लक्ष्य शैह्री बेघर सनें शैह्री गरीब माह्नू न। योजना दियां मुक्ख खासयितां हुनर सखलाई ते स्थापन राहें रुजगार मिशन तैह्त शैह्री गरीबें गी सखलाई देइयै माहिर बनाने लेई 15 ज्हार रपेंऽ दा प्रावधान कीता गेआ ऐ, जेह्ड़ा पूर्वोत्तर ते जम्मू-कश्मीर लेई प्रति माह्नू 18 ज्हार रपेऽ ऐ। इसदे अलावा, शैह्र अजीविका केंदरें राहें शैह्री नागरिकें आसेआ शैह्री गरीबों गी बजार दे रूझान मताबक हुनर च सखलाई याफ्ता करने दी बड्डी मंग गी पूरा कीता जाह्ग। समाजक एकजुटता ते संस्था विकास इसी सदस्यें दे सखलाई लेई आप मदद समूह् (एसएचजी) दे गठन राहें कीता जाह्ग, जिस च हर समूह गी 10,000 रपेऽ शुरूआती समर्थन दित्ता जंदा ऐ। पंजीकृत खेत्तरें दे स्तर महासंघें गी 50, 000 रपेंऽ दी मदद दित्ती जंदी ऐ। शैह्री गरीबों गी सब्सिडी निक्के उद्यमें (माइक्रो– इंटरप्राइजेज) ते समूह् उद्यमें (ग्रुप इंटरप्राइजेज) दी स्थापना राहें स्व-रोजगार गी बढ़ावा दित्ता जाह्ग। इस च निजी परियोजनाएं लेई 2 लक्ख रपेंऽ दी ब्याज सब्सिडी ते समूह उद्यमें पर 10 लाख रपेंऽ दी ब्याज सब्सिडी दित्ती जाह्ग। शैह्री निराश्रय लेई आश्रय शैह्री बेघरें लेई आश्रयें दे निर्माण दी लागत योजना दे तैह्त पूरी तरह चाल्ली वित्त पोशित ऐ। होर साधन बुनियादी ढांचे दी स्थापना राहें विक्रेताएं लेई विक्रेता बजार दा विकास ते हुनर गी बढ़ावा ते जमादारें ते विकलांग जनें बगैरा लेई खास परियोजनां। एनयूएलएम एह्कड़े मूल्यें दा समर्थन करग सब्भै प्रक्रियाएं च शैह्री गरीबों ते उंदे संस्थानें दा मलकियत ते लाभकारी सैह्योग । संस्थागत निर्माण ते क्षमता मजबूती सनें कार्यक्रम दे डिजाईन ते अमलावरी च पारदर्शता । सरकारी औह्देदारें ते समुदाय दी जबावदेही । उद्योग ते हिस्सेदारें कन्नै भागीदारी । समुदायक आत्म-विश्वास, आत्म-निर्भरता, स्वयं-सहायता ते आपसी-मदद। योजना दी निगरानी मंत्रालय ने असल समें च ते नियमित रूप कन्नै योजना दी प्रगति दी निगरानी दे उद्देश्य कन्नै आनलाइन वेब अधारत प्रबंधन सूचना प्रणाली (एमआईएस) विकसित कीती ही। एमआईएस गी 20 जनवरी 2015 गी शुरू कीता गेआ हा। एमआईएस सखलाई प्रदाताएं, प्रमाणन अजेंसियें, बैंकें ते संसाधन संगठनें जनेह् हितधारकें गी बी सिद्धे लोड़चदी जानकारी हासल करने लेई समर्थ बनांदा ऐ, जिसी निगरानी ते होर उद्देश्यें ते योजना दी प्रगति गी ट्रैक करने लेई शैह्री मकामी निकायें, राज्यें ते एच.यू.पी.ए. मंत्रालय आसेआ बी संचालत कीता जाई सकदा ऐ। इसदे अलावा, डीएवाई-एनयूएलएम योजना दी अमलावारी गी प्रभावी निगरानी लेई निदेशालय राज्यें/संघ राज्य खेत्तरें कन्नै नियमित रूप कन्नै समीक्षा बैठकें ते वीडियो सम्मेलनें दा आयोजन करेग। सरबंधत स्रोत दीनदयाल अंत्योदय योजना - राश्ट्री शैह्री आजीविका मिशन आवास ते शैह्री गरीबी उपशमन मंत्रालय, भारत सरकार